على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
852
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ظاهر شدن . ترشيز ( torciz ) ا خ . پ . ولايت كوچكى از ولايات خراسان و حاكمنشين آنجا موسوم به سلطانيه . ترشيش ( tarcic ) ا . پ . يك نوع سنگى قيمتى . ترشيف ( tarcif ) م . ع . مكيدن آب و مانند آن . ترشيم ( tarcim ) م . ع . نبشتن و نگار كردن . ترشينك ( torcinak ) ا . پ . حماض بستانى . ترصد ( tarassod ) م . ع . چشم داشتن چيزى و يا كسى را . ترصع ( tarasso ' ) م . ع . نشاط و خوشدلى كردن . ترصيص ( tarsis ) م . ع . بقلعىوار زيز در گرفتن چيزى را . و رصص الشيئ : استوار كرد آن چيز را . و رصصت المراة : روى بند را نزديك چشم نهاد آن زن . ترصيع ( tarsi ' ) م . ع . در نشاندن جواهر در چيزى . و اندازه كردن . و يافتن . و به ترتيب نيك درست در نشاندن چيزى . و شادمانى و خوشدلى كردن . و سخن را بخشبخش كردن هر كلمهاى بمقابل خود و وزن و روى يكسان . ترصيع ( tarsi ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جواهرنشانى . و در اصطلاح بديع آوردن شاعر و يا منشى در برابر هر كلمهاى كلمهء ديگر كه متفق الوزن و موافق القافيه باشد . ترصيف ( tarsif ) م . ع . به خوبى بهم ملصق كردن سنگها را در سنگفرش . و بستن پى نازك به اطراف سر تير . ترصين ( tarsin ) م . ع . رصن الشيئ معرفة ترصينا : چيده شد بشناخت آن چيز . و رصن بى هذا الخبر ( بصيغهء امر ) يعنى تحقيق كن براى من اين خبر را . ترضب ( tarazzob ) م . ع . مكيدن آب دهن يقال ترضب ريقها اذا رشفه . ترضح ( tarazzoh ) م . ع . ريزهريزه شدن سفال خرما يق رضح النواة فترضحت . ترضخ ( tarazzox ) م . ع . شنيدن خبرى كه باور ندارند آن را يق هم يترضخون الخبر اى يسمعونه و لا يستيقنونه . ترضرض ( tarazroz ) م . ع . شكسته و ريزه شدن يق الحجارة تترضرض على وجه الارض اى تتكسر . ترضى ( tarazzi ) م . ع . خواستن خشنودى كسى را و خشنود كردن . ترضية ( tarzeyat ) م . ع . خشنود كردن . ترضيص ( tarziz ) م . ع . شكستن بقطعات بزرگ . ترضيه ( tarzie ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خشنودى و طلب رضا و خشنودى و معذرت و ترضيهء خاطر : خشنودى خاطر . و ترضيه خواستن : طلب رضا و خشنودى كردن و معذرت خواستن . ترطب ( tarattob ) م . ع . بسيار مرطوب و نمدار شدن . ترطم ( tarattom ) م . ع . ترطم السلح : باز داشت پليدى را . ترطيب ( tatrib ) م . ع . رطب البسر : رطب گرديد غورهء خرما . و رطب الثوب : تر كرد جامه را . و رطب القوم : رطب خورانيد آن قوم را . ترطيب ( tartib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تر كردگى و ترى و نمدارى و ترى در مزاج . ترطيل ( tartil ) م . ع . نرم گردانيدن مو بروغن و شكستن و فروهشتن و گذاشتن آن . و وزن كردن برطل . ترع ( tar ' ) م . ع . ترعه عن وجهه ترعا ( از باب فتح ) : باز گردانيد آن را . ترع ( tara ' ) م . ع . پر شدن خنور . و شتافتن ببدى و غضب ( و الفعل من سمع ) . و ترع فلان : انداخت خود را به كارهاى بزرگ . ترع ( tara ' ) ص . ع . حوض ترع : حوض پر آب . و كوز ترع : كوزهء پر آب . ترع ( tare ' ) ص . ع . كسى كه ببدى و غضب مىشتابد . و پر و مملو . ترع ( tora ' ) ع . ج ترعة ( tor'at ) . ترعاب ( tar ' b ) م . ع . ترسانيدن . مر ترعيب . ترعابة ( ter ' bat ) ص . ع . بسيار ترسنده . ترعات ( tora ' t ) ع . ج . ترعة ( tor'at ) . ترعاية ( tor'ayat ) و ( ter ' yat ) ص . ع . رجل ترعاية : مرد نيكو چراننده و نيكو سياستكنندهء شتران و آنكه شتربانى پيشهء او و پيشهء پدران او باشد . و كذلك رجل ترعاية . ترعبل ( tara'bol ) م . ع . ترعبل الثوب : پاره گرديد و كهنه شد آن جامه يق رعبت الثوب فترعبل . ترعة ( tor'at ) ا . ع . در و باب . الحديث ان منبرى هذا على ترعة من ترع الجنة . و روى و صورت . و آبشخور . و دهانهء حوض و استخر و دهانهء جوى . و پايهء نردبان . و مرغزار در زمين بلند . و پايهء منبر . ج : ترع ( tora ) و ترعات ( tora t ) . و ا خ . دهى بشام . و دهى بصبعيد اعلى كه صبر از آنجا آرند . ترعث ( tara'os ) م . ع . ترعثت المراة : با گوشواره شد آن زن . ترعد ( tara'od ) م . ع . جنبيدن و لرزيدن يق ترعدت الالية اى ترجرجت . ترعرع ( tara'ro ' ) م . ع . ترعرع الصبى : جنبيد و برباليد كودك . و ترعرع السن : جنبيد و حركت يافت دندان . ترعظ ( tara'oz ) م . ع . برابر كردن